Kupeza nthawi yanu yosamba ndi chinthu chofunika kwambiri, chomwe chimasonyeza kuyamba kwa msinkhu komanso ulendo wa thupi lanu kulowa muukazi. Ngakhale kuti n'zosangalatsa, zingakhalenso zosokoneza komanso zoopsa pang'ono.
Kodi nthawi ndi chiyani?
Msambo, kapena kusamba kwanu, ndi njira yachilengedwe ya mwezi uliwonse yomwe thupi lanu limataya mkati mwa chiberekero chanu (m'mimba). Msambo uwu umakhuthala mwezi uliwonse pokonzekera kutenga mimba. Ngati mimba siichitika, mkati mwa chiberekero mumasweka ndipo umatuluka m'thupi kudzera mu nyini ngati magazi a msambo. Magazi awa ndi osakaniza magazi, minofu, ndi ntchofu.
Kodi nthawi yanu ya msambo imayamba liti?
Atsikana ambiri amayamba kusamba, kapena kusamba, ali ndi zaka zapakati pa 10 ndi 16. Zaka zenizeni zimasiyana, malinga ndi majini, thanzi lawo lonse, komanso zakudya zawo. Palibe chifukwa chodera nkhawa ngati msambo wanu uyamba msanga kapena mochedwa kuposa anzanu. Ndizachilendo kuti pakhale kusiyana kwa anthu.
Kodi Chimachitika N'chiyani Panthawi Yanu Yoyembekezera?
Nthawi zambiri msambo umatenga masiku pafupifupi 28, ngakhale kuti izi zimatha kusiyana malinga ndi munthu. Zimatenga magawo angapo:
- Gawo la Msambo (Masiku 1-5): Apa ndi pamene kutuluka magazi kumachitika. Chiwalo cha chiberekero chimatuluka, zomwe zimapangitsa kuti msambo utuluke. Kuchuluka kwa magazi ndi masiku omwe mumatuluka magazi zimatha kusiyana, ndipo ndi zachilendo kuti izi zisinthe mwezi ndi mwezi.
- Gawo la Follicular (Masiku 6-14): Mazira anu amayamba kukhwima. Thupi la pituitary muubongo wanu limatulutsa mahomoni omwe amalimbikitsa kukula kwa ma follicles m'mazira. Follicle imodzi pamapeto pake imamasula dzira lokhwima.
- Kutuluka kwa dzira (Tsiku 14, pafupifupi): Apa ndi pamene dzira lokhwima limatulutsidwa kuchokera ku imodzi mwa mazira anu obereketsa. Limayenda pansi pa chubu cha mazira, komwe lingathe kupatsidwa umuna.
- Gawo la Luteal (Masiku 15-28): Pambuyo pa ovulation, follicle yomwe idatulutsa dzira imasintha kukhala kapangidwe kotchedwa corpus luteum. Corpus luteum imapanga progesterone, mahomoni ofunikira kwambiri pokonzekera mkati mwa chiberekero kuti pakhale mimba. Ngati umuna sunachitike, corpus luteum imachepa, zomwe zimapangitsa kuti progesterone ichepe komanso kuti mkati mwa chiberekero mutuluke.
Zimene Mungayembekezere Pa Nthawi Yanu Yoyembekezera:
- Kupuma: Kuchuluka kwa magazi m'thupi kumasiyana malinga ndi munthu. Atsikana ena amatuluka magazi pang'ono, pomwe ena amatuluka magazi ambiri. Kugwiritsa ntchito zinthu zaukhondo monga ma pad kapena ma tampons ndikofunikira kwambiri kuti magazi aziyenda bwino.
- Zopweteka: Atsikana ambiri amamva kupweteka kwa msambo, komwe kumatha kuyambira kusamva bwino pang'ono mpaka kupweteka kwambiri. Kupweteka kwa msambo kumachitika chifukwa cha kupweteka kwa chiberekero. Mankhwala ochepetsa ululu omwe amaperekedwa ndi dokotala monga ibuprofen angathandize kuchepetsa ululu. Kupaka kutentha (bafa lofunda kapena chotenthetsera) kungathandizenso kuchepetsa ululu.
- Kusintha Maganizo: Kusintha kwa mahomoni kungayambitse kusintha kwa maganizo anu panthawi ya msambo. Atsikana ena amakwiya, amamva chisoni, kapena amada nkhawa. Ndikofunikira kumvetsetsa kuti kusintha kumeneku ndi kwachibadwa ndipo nthawi zambiri kumakhala kwakanthawi.
- Zizindikiro Zina: Atsikana ena amatha kukhala ndi zizindikiro zina monga kutupa m'mimba, kuuma kwa mawere, kutopa, mutu, kapena ziphuphu.
Kusamalira Nthawi Yanu:
- Zinthu Zaukhondo: Pali njira zingapo zomwe zingakuthandizeni kuchepetsa kusamba kwanu:
- Ziyangoyango: Izi ndi ma pad onyowa omwe amavalidwa kunja kuti anyowe magazi a msambo.
- Ma Tamponi: Izi zimayikidwa mkati kuti zitenge magazi a msambo. Ndikofunikira kusintha ma tampons nthawi zonse (maola 4-8 aliwonse) kuti mupewe toxic shock syndrome (TSS).
- Makapu a Msambo: Izi ndi makapu ang'onoang'ono komanso osinthasintha omwe amalowetsedwa mu nyini kuti atenge magazi a msambo. Ndi ogwiritsidwanso ntchito komanso osawononga chilengedwe.
- Ma Disc a Msambo: Mofanana ndi makapu a msambo, koma okongola komanso akuluakulu, amaikidwa pamwamba pa nyini.
- Zovala zamkati za nthawi yapakati: Izi ndi zovala zamkati zapadera zomwe zimapangidwa kuti zizitha kuyamwa magazi a msambo.
- Kuchepetsa Ululu: Ngati mukumva kupweteka kwa msambo, mankhwala ochepetsa ululu omwe amaperekedwa ndi dokotala (monga ibuprofen kapena naproxen) angathandize. Kupaka kutentha m'mimba mwanu kungathandizenso.
- Zizolowezi Zaumoyo: Moyo wathanzi ungathandize kuchepetsa zizindikiro za msambo. Kuchita masewera olimbitsa thupi nthawi zonse, kudya zakudya zoyenera, komanso kugona mokwanira kungakuthandizeni kukhala ndi thanzi labwino panthawi yonse ya msambo.
Kulankhula ndi Munthu Wina:
Ndi zachilendo kukhala ndi mafunso kapena nkhawa zokhudzana ndi nthawi yanu ya msambo. Musazengereze kulankhula ndi munthu wamkulu wodalirika, monga kholo, wosamalira, mphunzitsi, namwino wa kusukulu, kapena dokotala. Akhoza kukuthandizani ndi kukupatsani malangizo.
Nthawi Yoyenera Kufuna Chidwi Chachipatala:
Ngakhale kuti kusasamba kosakhazikika n’kofala, makamaka m’zaka zoyambirira mutayamba kusamba, muyenera kuonana ndi dokotala ngati:
- Kutuluka magazi ambiri (kulowa m'madzi ochulukirapo kapena tampon pa ola limodzi)
- Kutuluka magazi komwe kumatenga nthawi yoposa sabata imodzi
- Ululu waukulu womwe sungayankhe mankhwala ochepetsa ululu omwe amaperekedwa kwa dokotala
- Kusasamba kwa miyezi ingapo (amenorrhea)
- Kutuluka kwachilendo kwa nyini kapena zizindikiro zina zokhudzana ndi izi
Msambo wanu ndi gawo lachilengedwe komanso labwino la kukula. Kumvetsetsa kuzungulira kwanu, kuthana ndi zizindikiro zanu, ndikupempha thandizo pakafunika kukuthandizani kuti muzitha kuyenda bwino pa nthawi ino ya moyo wanu molimba mtima komanso mosavuta.
